YÜZEY GERİLİMİ

Posted: 29/04/2011 in Genel
Etiketler:

Yüzey gerilimi sıvıların serbest yüzlerinde fark edilen fiziksel bir özelliktir. Serbest yüz, sıvının atmosfere veya bir gaz ortamına açık olan ve onunla temas halinde olan ara yüzüdür. Serbest yüzün altındaki katmanlarda bulunan sıvı molekülleri arasındaki çekim kuvvetleri her yönden etki yarattıkları için denge halindedirler. Ancak, bir serbest yüzeyin oluşması halinde, yüzeydeki molekülleri etkileyen ve alt katmanlardaki moleküllerden gelen kuvvetleri dengeleyecek üst katman molekülleri yoktur. Serbest yüzün, yerinde ve dengede durabilmesi, yukarıdaki gazın basıncı ve yüzeydeki moleküller arasındaki ek bir etkileşim ile olanaklıdır. Bu ek etkileşim yüzey gerilimidir.

 Şekil-1: Sıvı Moleküllerine Uygulanan Kuvvetler

 Şekil-2: Sıvı Molekülleri ve Yüzey Gerilimi

Moleküller, birbirleri arasında etkiyen ve bağlanma kuvveti denen bir çekim kuvvetinin etkisiyle bir arada dururlar. Üstü açık bir kaptaki bir sıvının yüzeyinde yer alan moleküller, bağlanma kuvvetinin etkisiyle sıvının içine doğru çekilirler. Bu da sıvının yüzeyinin bir deri gibi davranmasına neden olur. Kuru bir iğnenin batmadan suyun yüzeyinde yüzebilmesinin ya da bazı böceklerin su yüzeyinde yürüyebilmesinin nedeni budur. Sıvının kabın iç duvarlarıyla temas ettiği yerlerde bir başka kuvvet etkir. Bu, sıvıdaki moleküller ile kabın yapıldığı maddenin (örneğin cam) molekülleri arasında etkiyen ve yapışma kuvveti denen çekim kuvvetidir.

Sıvıların genellikle küre şeklindeki damlacıklar halinde görülmelerinin sebebi de yüzey geriliminden kaynaklanmaktadır. Çünkü geometrik şekiller arasında hacmine göre yüzey alanı minimum olan şekil kürelerdir. Sıvının yüzey alanını genişleterek yani içteki moleküllerin bir kısmını yüzeye çıkararak moleküller arasındaki kuvveti dengelenmek istenir. Bir sıvının yüzey alanını artırmak için gereken enerji ya da işe yüzey gerilimi denir. Sıvı damlacıklarının tam olarak küre olmamasının sebebi yerçekimi kuvvetinin etkisinde kalmalarıdır.

 

Şekil-3: Sıvıların Küre Biçimini Alması

Şekil-4: Yer çekimsiz Ortamda Su

Şekil-5-6-7: Doğadan Yüzey Gerilimine Örnekler

            Yüzeysel gerilim ancak serbest yüzeyin eğrisel yüzey olmaması halinde etkisini gösterir. Eğer serbest yüzey bir düzlem ise, bu halde serbest yüzeyi yerinde ve dengede tutan yalnızca üsteki gaz basıncıdır.

Şekil-8-9-10: Yüzey Gerilimi Sayesinde Suyun Üzerinde Koşan ve Duran Canlılar

KAYNAK

Yüzey gerilimi ile ilgili bazı özellikler;

  • Sıcaklığı artan bir maddenin yüzey gerilimi azalır.
  • İyonik tuzların suda çözülmesi yüzey gerilimini arttırır.
  • Yüzey gerilimi sayesinde böcekler su yüzeyinde yürüyebilir.
  • Her sıvının kendine ait bir yüzey gerilimi katsayısı vardır, ayırt edici özelliktir.
About these ads
Yorumlar
  1. melek diyor ki:

    yüzey gerilim katsayısı nedir? daha açıklaıcı bilgiler yazar ve paylaşırsanız çok sevinirim teşekkürler şmdiden

  2. erdem diyor ki:

    Allah razı olsun

  3. leyla diyor ki:

    çok teşekkür ederiim.

  4. dogukan diyor ki:

    gercekten yararlı ve güzel bir paylaşım olmuş teşekkürler Gülnur :)

  5. sena yılmaz diyor ki:

    çok çok teşekkür ederim çok iyiymiş :))))

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s